Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

Pędzle towarzyszą nam od przedszkola, chociaż wtedy pewnie nie zastanawiałaś się nad ich rodzajami i przeznaczeniem. A gdy w późniejszym wieku chcesz wybrać pędzle do prac hobbystycznych, nagle okazuje się, że wybór jest ogromny, a rodzaje i przeznaczenie pędzli to cały dział wiedzy.

W jednej z dyskusji w grupie Kreatywny Świat Naszych Pasji padło pytanie o pędzle. Nie tak dawno wspominałam o nich w artykule o narzędziach do decoupage. Ponieważ jednak pojawiło się głębsze zainteresowanie tematem, pochylmy się nad pędzlami z większą uwagą.

 

Jak zawsze w technikach kreatywnych nie ma jedynej słusznej drogi. Postaram się opowiedzieć o rodzajach i przeznaczeniu pędzli. Wniosek będzie jednak taki, że tylko praktyka i przyzwyczajenie do konkretnego narzędzia są odpowiedzią na pytanie o wybór pędzla.

Zacznijmy od absolutnej podstawy, czyli budowy pędzla. Wiadomo: uchwyt, skuwka i włosie. Skuwka najczęściej  jest metalowa, uchwyt może być zarówno drewniany jak i z tworzywa sztucznego, a włosie…  No właśnie, włosie weźmy za pierwsze kryterium, według którego podzielimy pędzle.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli według materiału

  • Pędzle szczecinowe – czyli włosie to szczecina świńska. To dość sztywne pędzle, które na pewno pamiętasz ze szkoły – jasne, twarde i sprężyste włoski. Szczecina dość mocno chłonie wilgoć, dlatego bardziej przyda się w pracy z mediami rozpuszczalnikowymi, a klasycznie stosowana jest w malarstwie olejnym. Ze względu na swoją sztywność te pędzle dobrze poradzą sobie z gęstymi mediami. Ten okrągły na zdjęciu poniżej przeznaczony jest do malowania przez szablon – sztywne, równo przycięte włoski nie uginają się przy tapowaniu. 

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

  • Pędzle z włosia naturalnego – najbardziej luksusowe rodzaje pędzli. Wykonane z włosia sobola, wołu, wiewiórki, kucyka, borsuka. Czasem włosie stanowi mieszankę tych surowców, zestawioną tak, by uzyskać jak najlepsze dla danej techniki parametry. Królem wśród tego rodzaju pędzli jest włosie Kolinsky z norki syberyjskiej (pędzel taki nazywany jest sobolowym Kolinsky). Jest bardzo delikatne i dzięki swojej higroskopijności powoli uwalnia kolor. Dlatego  jest wykorzystywane w technice akwarelowej. Jednak i miłośnicy innych technik lubią naturalne pędzle.  Wiele osób nie wyobraża sobie lakierowania (np. w decoupage) innym pędzlem niż ten z sobola – jego miękkość pozwala na uzyskanie idealnie gładkiej powierzchni.
  • Pędzle, które wykorzystuję najczęściej, a zapewne Ty również, to te włosem syntetycznym. Ma ono różne kolory, może różnić się twardością, sprężystością, gładkością włosków, a co za tym idzie – sposobem w jaki absorbuje i oddaje kolor. Często firmy produkują serie pędzli z różnymi kolorami syntetycznego włosia, które różnią się między sobą właśnie wymienionymi cechami. Zaletą tych pędzli jest to, że mogą być zdecydowanie tańsze od pędzli naturalnych. Możesz je wykorzystywać w wielu technikach i do różnych mediów.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

  • Pędzle silikonowe – zamiast włosia mają końcówkę z silikonu lub innego elastycznego materiału. Prosto zakończone są świetne do nakładania past, gesso i gęstych farb, także przy użyciu szablonów. Mogą być także z końcówką z ząbkami, rowkami – te pozwalają tworzyć struktury i wzory.
  • Pędzle gąbkowe – w kształcie dzwonka lub ściętego prostokąta – do tapowania (także przez szablony), cieniowania, albo malowania trudno dostępnych miejsc – na przykład narożników pudełek.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli według kształtu

Bez trudu znajdziesz w internecie grafiki pokazujące, jakie ślady może zostawić dany pędzel. Tutaj skupię się raczej na zestawienie kształtu pędzla z konkretną funkcją. Nie wymienię też wszystkich kształtów, tylko te bardziej popularne.

  • Proste – najbardziej popularne. Służą do malowania tła, większych powierzchni, nanoszenia gruntu i innych mediów. Do dużych przestrzeni używam pędzla ze sklepu budowlanego, do drobniejszych prac pędzli hobbystycznych, bo oferują więcej rozmiarów.  Ten różowy kupiłam  ostatnio i okazuje się cudowny do lakierowania niewielkich powierzchni (mój ma 2 cm) – włosie jest mięciutkie, a na końcu “wycieniowane” , dzięki czemu nie pozostawia smug.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

  • Skośne – do bardziej precyzyjnych prac, rysowania, tworzenia tła.
  • Koci język – delikatniejsze pociągnięcia niż pędzlem prostym, używam do wypełniania konturów i malowania bardziej obłych kształtów.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

  • Okrągłe i okrągłe stożkowe (taki “zatemperowany” okrągły pędzelek)  – ulubione pod względem precyzji. Warto mieć kilka rozmiarów, w tym te naprawdę cienkie do malowania  kropek, kresek, detali.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

  • Liternicze (linery) – cieniutkie pędzle z długim włosiem – do pisania liter i zawiłych wzorów.
  • Wachlarzowe – moje ulubione pędzle do lakierowania (używam syntetycznych). W malarstwie tworzy się przy ich pomocy wzory, na przykład maluje kępy traw, cętki, plamki. Przy wyborze zwróć uwagę, żeby wachlarzyk nie był zbyt cienki. W trakcie pracy z lakierem wachlarz skleja się w kępki  – nie wpływa to na efekt lakierowania, a po umyciu i wysuszeniu pędzel wraca do dawnego kształtu.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

Rodzaje i przeznaczenie pędzli według wielkości

Tutaj kryterium jest wyłącznie Twoja potrzeba, wyczucie i wygoda.  Inny rozmiar pędzla wybierzesz oczywiście do malowania tła, na przykład w art-journalu, inny do malowania detali. Jeżeli kupujesz pędzel stacjonarnie, nie ma problemu. Gdy korzystasz ze sklepu internetowego, wybierz taki, gdzie poza numerem oznaczającym rozmiar pędzla, podane są jego wymiary w milimetrach. Numerację rozmiarów pędzli traktuj trochę orientacyjnie. Poza grubością ważna jest też długość włosia i trzonka. Nie zawsze poręczny będzie artystyczny pędzel na kiju długości 30 cm, ale jeżeli malujesz na sztalugach, na pewno taki rozmiar pozwoli Ci zachować perspektywę względem płótna.

Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

Nie ma jednej uniwersalnej rady, jakie pędzle wybrać. Gdy już zdecydujesz, jakiego kształtu końcówki potrzebujesz do danej pracy, wybierz się do sklepu plastycznego i pooglądaj, podotykaj, sprawdź jak leży w dłoni. Eksperymentuj. Mam nadzieję, że powyższa wiedza pomoże Ci znaleźć ulubiony pędzel. 

1 komentarz

  1. Rodzaje i przeznaczenie pędzli, Rodzaje i przeznaczenie pędzli

    Świetny artykuł, przeczytałam z zainteresowaniem, wiele się dowiedziałam.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.